Dat is pech, fiets (on)terecht weg?

Je hebt haast want je moet de trein halen. Op het station zoek je naar een plek voor jouw fiets, maar alle fietsrekken staan stampvol! Dan maar de fiets naast de rekken parkeren. Snel loop je het station binnen en haalt gelukkig net de trein. Na twee dagen kom je terug en kan je jouw fiets niet meer vinden. De schrik slaat toe, de fiets is toch niet gestolen? Waarschijnlijk niet, de Algemene Fiets Afhandel Centrale (“AFAC”) neemt namelijk nog wel eens (onterecht) fietsen mee. Kan je deze (kosteloos) terugkrijgen?

De AFAC werkt in opdracht van de gemeente Nijmegen. De gemeente mag fietsen in beslag (laten) nemen die niet in de fietsrekken staan of hinderlijk geplaatst zijn, of onder de definitie ‘wrak’ vallen. De gemeente mag dit doen omdat dit in de gemeentelijke regeling (de Algemene Plaatselijke Verordening van Nijmegen) staat. Deze fietsen worden dan meegenomen door de AFAC, waar je binnen 13 weken voor tien euro je fiets weer terug kan kopen. Een lange tijd heeft de gemeente fietsen die enkel buiten de fietsrekken of in de loze ruimte daartussen stonden en dus niet anderen hinderden, op een onjuiste manier laten verwijderen. In 2010 is de gemeente hier al op aangesproken door de rechter, maar pas dit jaar is het beleid aangepast. Zelfs nu lijkt het beleid juridisch nog niet juist.

Weghalen van fietsen: last onder bestuursdwang

Als een fiets niet binnen de daarvoor bestemde rekken of stallingen staat, begaat de eigenaar van deze fiets een overtreding. De gemeente moet de eigenaar van de fiets de mogelijkheid geven om de overtreding te beëindigen. Indien de eigenaar dat niet doet, kan de gemeente de overtreding zelf (laten) beëindigen. Deze beëindiging verloopt door het opleggen van een zogenaamde last onder bestuursdwang aan de eigenaar. Een last onder bestuursdwang bestaat uit twee delen. Het eerste deel is de last die wordt opgelegd. De last is de verplichting die de eigenaar krijgt om de overtreding binnen een bepaalde termijn te beëindigen. Als de eigenaar dit nalaat, volgt de bestuursdwang. Dit betekent dat de gemeente zelf de overtreding beëindigt en de kosten daarvan kan verhalen op de eigenaar van de fiets. In het geval van verkeerd geparkeerde fietsen geeft de gemeente de eigenaar 15 minuten de tijd om de overtreding te beëindigen, anders doet zij het – via de AFAC – zelf.

Op het moment dat jouw fiets fout geparkeerd staat, wordt er een rood label van de gemeente aan jouw fiets geplakt. Dit label moet aan een aantal vereisten voldoen om als last onder bestuursdwang te kunnen kwalificeren. Zo moet op het label de tijd en datum staan dat de overtreding is geconstateerd. Ook moet het label vermelden wat je moet doen om de overtreding op te heffen (de last) en binnen welke termijn dit moet. Alleen in spoedeisende gevallen, dus bijvoorbeeld als jouw fiets een veiligheidsgevaar vormt door voor een nooduitgang te staan, hoeft de last niet vermeld te worden. Dan mag de gemeente meteen jouw fiets weghalen.

Fout label van de gemeente

Het label dat de gemeente al een aantal jaar op de fietsen plakt, bleek niet aan deze vereisten te voldoen. Een aantal maanden geleden heeft de gemeente dit deels goedgemaakt door de tijd en datum van de overtreding te vermelden. Op het huidige label ontbreekt echter nog steeds de last. Zolang jouw fiets geen gevaar vormt, is een last verplicht om te benoemen voordat jouw fiets weggehaald mag worden. Een fiets die tussen de (loze ruimtes van de) fietsrekken staat of er direct naast, vormt volgens de rechter geen gevaar. In een dergelijke situatie had je fiets niet meegenomen mogen worden en zou je de tien euro bij de AFAC eigenlijk niet hoeven te betalen.  

Dus, stel dat je jouw fiets een keer bent verloren aan de AFAC, dan is de kans groot dat je onterecht een last onder bestuursdwang opgelegd hebt gekregen. Als je de tien euro bij de AFAC betaalt en de bon bewaart, zou je (in theorie) in bezwaar kunnen gaan tegen de last onder bestuursdwang en zo dit geld kunnen terugvorderen. De keerzijde is dat je dan in een lange procedure met de gemeente terecht komt die een hoop gedoe met zich meebrengt, om een gering gedrag terug te vorderen.  

Auteur: Anne Liza Verhagen